Preporučujemo


Prijateljski Linkovi


Podržite nas

Postavite naš baner na vaš sajt

Pančevo je mrtav grad


Pred Međunarodni dan bez automobila

Istraživanja pokazuju da 50% aerozagađenja u velikim gradovima potiče od saobraćaja. Dvadesetdrugi septembar je Svetski dan bez automobila i bar toga dana probajte da se uzdržite od vožnje svojim automobilom i dajte doprinos čistijem vazduhu u vašem okruženju.

Na nivo zagađenosti vazduha utiču starost, odnosno kvalitet vozila, zatim kvalitet goriva, propusna moć ulica, plan saobraćaja unutar jednog grada (između ostalog i to da li postoje prstenovi koji vode tranzitni saobraćaj van grada), organizacija gradskog saobraćaja, položaj grada, meteorološke prilike područja i dr.

U pogledu materija koje se ispuštaju iz motora sa unutrašnjim sagorevanjem, najprisutniji su: ugljen monoksid, benzen, azot dioksid, formaldehid, toksični metali, npr. olovo, policiklični aromatični ugljovodonici, pre svih benzo(a)piren (BaP), koji nastaju iz nepotpunog sagorevanja dizel motora.

Ekonomski razvijeni gradovi značajno su smanjili prisustvo sumpor dioksida (SO2), čađi, olova, ali je u njima čest problem prizemnog ozona koji se javlja od smeše izduvnih gasova (ugljovodonici) pod uticajem sunčevog zračenja. U poslednjih desetak godina, u Evropi se posebno prati količina mikročestica (od 2,5 mikrona i manje) za koje se smatra da se dobrim delom izdvajaju iz dizel goriva. Bez obzira na to što su u visokorazvijenim zemljama uspeli da uklone olovo iz benzina i da industrije dovedu do tehnološki čistih procesa, i dalje se beleži visok stepen respiratornog morbiditeta (bolesti respiratornog trakta, astme), čiji je, prema procenama, jedan od glavnih uzročnika upravo saobraćaj.

Glavni predstavnik policikličnih aromatičnih ugljovodonika je benzo(a)piren. Reč je o kancerogenoj materiji koja se izdvaja iz izduvnih gasova automobila i koja ne bi smela da se nađe u vazduhu u koncentraciji većoj od 0,1 nanograma po metru kubnom. Stručnjaci iz Svetske zdravstvene organizacije su izračunali jedinicu rizika za ovu materiju: ako je B(a)R prisutan u vazduhu više od 1 mikrograma, svakog dana u toku godine, za 70 godina ljudskog života postoji mogućnost da na 100.000 stanovnika 9 oboli od raka pluća. U gradovima Srbije se beleži stalno povećanje B(a)R-a, on prilično prelazi dozvoljenu granicu i na pojedinim mestima dostiže i 1 mikrogram. U jesenjim i zimskim periodima njegovo prisustvo je veće, jer B(a)R nastaje i kao produkt nepotpunog sagorevanja fosilnih goriva.

Na primer, u Beogradu je saobraćaj dominantan izvor zagađenja vazduha, u periodu van grejne sezone, a u toku grejne sezone njegov udeo je 40–50 procenata od ukupnog zagađenja. Toplifikacija i gasifikacija pomoći će da se efekat zagađivanja vazduha od zagrevanja smanji na minimum. Važno je, mada ne uvek i jednostavno, promeniti navike, a veliku ulogu tu može da odigra prosvećivanje stanovništva u zaštiti životne sredine.

Dizel motori, koji se odlikuju ekonomičnošću i velikim obrtnim momentom, imaju izražen problem sa povećanom emisijom čestica čađi. Ove sitne čestice sa lakoćom ulaze u naše disajne organe i završavaju u plućima, gde proces njihove razgradnje traje od šest meseci do godinu dana. Najveće zlo leži u činjenici da sitne čestice čađi za sebe vezuju otrove koji su formirani u cilindrima pod izuzetno visokim pritiscima i temperaturama. Pored toksičnih, njih odlikuju kancerogena i mutagena dejstva i kao takve, ove supstance predstavljaju ekstremnu opasnost po zdravlje. Pored čađi veoma opasno dejstvo po okolinu (a posebno na biljni svet) ima olovo do čije emisije dolazi razgradnjom tetraetilolova, jedinjenja koje se koristi kao antidetonator motornih benzina.

Drumski saobraćaj je veoma značajan izvor buke. Njen nivo zavisi od nivoa značaja saobraćajnice na kojoj se buka posmatra, kao i od trenutne gustine saobraćaja. Tako se najviši nivoi buke opažaju na magistralama gradskog značaja: 68.8 -78.0 decibela (dB), a zatim na magistralama lokalnog značaja: 62.6 – 78.2 dB. Relativno nizak nivo buke karakterističan je za stambene ulice 51.2 dB-59.8 dB.

Tekst objavljen 19. septembra 2008. u PPRESC
Nenad Marković, dipl. inž. ekološkog inženjerstva

Tekst procitan: 5460 puta.

Ostavi Komentar